Αναγκαία πληροφόρηση και πρακτικές εφαρμογές

images (4)

  1. Η ενασχόληση αυτή προβάλλεται σαν κάτι δύσκολο και μυστικό, χωρίς να είναι, αφού υπάρχουν κάποιες απλές καθιερωμένες αρχές,όπως είναι η εκτροφή και παραγωγή καλών βασιλισσών, για να αποδίδουν περισσότερο γόνο από άλλες  και  οι  μικρότερες από ένα χρόνο βασίλισσες έχουν την τάση να σμηνουργούν περισσότερο από τις μεγαλύτερες σε ηλικία. Έτσι, πρέπει ο μελισσοκόμος να επιδιώκει μεγαλύτερο πληθυσμό στα μελίσσια του, για να εκμεταλλεύεται κάθε νεκταροέκκριση (ανθοφορία) και να περιορίζει τη σμηνουργία ,που μειώνει τη δύναμη του μελισσοκομείου του.
  2. Για να προκύψει λοιπόν παραγωγή θα πρέπει να παράγει αρκετές βασίλισσες για να αντικαταστήσει τις παλιές, παράλληλα όμως, να έχει και διαθέσιμες, για να αναπληρώσει αυτές που χάθηκαν και ακόμη να τις χρησιμοποιεί για τη δημιουργία παραφυάδων (νέων μελισσιών), ώστε να αυξάνει το μελισσοκομείο του, αποφεύγοντας και τις σμηνουργίες. Αυτά ισχύουν και για τους μελισσοκόμους, που έχουν μελίσσια όχι για παραγωγή μελιού, αλλά σαν μια ευχάριστη ασχολία.
  3. Όμως για να γίνει βασιλοτροφία πρέπει στην περιοχή του μελισσοκομείου να υπάρχει μεγάλος αριθμός κηφήνων, που είναι αναγκαίοι για να κάνουν σύζευξη με τις παρθένες (νεογέννητες) βασίλισσες. Και έχει υπολογιστεί ότι 3-5.000 κηφήνες πρέπει να υπάρχουν στην περιοχή του μελισσοκομείου, που δεν είναι  και εύκολο σε μια ορεινή περιοχή, σε νησιά, αλλά και στις πόλεις. Που σ’ αυτές ενοχλούν τους γείτονες όταν γίνονται αναγκαίοι μελισσοκομικοί χειρισμοί, που εξαγριώνουν τις μέλισσες. Και όταν προκύψουν βασίλισσες ,πρέπει να γίνει σωστή διαχείρισή τους ,για την προστασία τους, δηλ. κάθε μία να τοποθετείται σε ειδικό κλουβί προστασίας, από σήτα, ώστε να ταγίζονται από τις μέλισσες και να μην έρχονται σε επαφή μεταξύ τους, γιατί αλληλοεξοντώνονται, μέχρι να μείνει μία και μόνη. Τέλος απαραίτητη προϋπόθεση για να γίνει βασιλοτροφία, είναι ο  καλός καιρός και  τοποθεσία με αρκετή μελισσοβοσκή, που σ’ αυτήν δουλεύουν οι μέλισσες.
  4. Πρέπει ακόμα να αναφέρουμε και την περίπτωση που χειριζόμαστε ένα αφεσμό:Ότι  σ’ αυτόν πάντα υπάρχει μία βασίλισσα και οι μέλισσες του είναι χορτάτες με μέλι και οι κηρογόνοι αδένες τους είναι ενεργοποιημένοι. Όμως δεν έχουν φωλιά να την υπερασπιστούν, αλλά ψάχνουν για μέρος να φωλιάσουν και γιαυτό είναι ακίνδυνες για κεντρίσματα  (αν αποφύγουμε δικά μας λάθη ,να τις πιάσουμε ή να στριμωχθούν σε κάποιο σημείο του λαιμού μας κ.λ.π.λάθη).
  5. Όταν κάνουμε τεχνητό εμβολιασμό, δηλαδή μεταφορά προνύμφης(σκουλικιού, γόνου μέλισσας), από το πλαίσιό του και την τοποθετούμε σε βασιλοκύπελο ,(που μόνοι μας φτιάξαμε με λιωμένο κερί) ,χρειαζεται κατάλληλος χώρος, όπως το σπίτι μας ,ή μέσα στο αυτοκίνητο, για προστασία από τον  ήλιο,τον αέρα και το κρύο και κατάλληλος φωτισμός. Γι’ αυτό πρέπει ο καιρός να είναι κατάλληλος για να γίνει η βασιλοτροφία.Και ακόμα να υπάρχει γύρη στο περιβάλλον, αφού η βασιλοτροφία δεν πρέπει να γίνεται με υποκατάστατα γύρης.

imagesΗ βιολογία του μελισσιού γενικά: Μία βασίλισσα μπορεί να ζήσει μέχρι 5 χρόνια. Οι εργάτριες μέλισσες κάπου 6 εβδομάδες το καλοκαίρι και το χειμώνα μερικούς μήνες. Και για να κάνουμε νέες βασίλισσες χρησιμοποιούμε προνύμφες (σκουλίκια) μελισσών ηλικίας μιας ημέρας, από αυτά  που προορίζονται να γίνουν εργάτριες μέλισσες. Αλλά επειδή τις τοποθετούμε με εμβολιασμό σε βασιλοκύπελα,οι μέλισσες τις τροφοδοτούν μόνο με βασιλικό πολτό κατά τη διάρκεια όλου του προνυμφικού (όσο είναι σκουλίκια )σταδίου και στη συνέχεια για όλη τη ζωή τους. Όμως από την εκκόλαψή τους από το αβγό και μόνο για 3 μέρες οι μέλισσες και οι κηφήνες, σαν σκουλίκια  τροφοδοτούνται με  αραιωμένο βασιλικό πολτό,όπως και αυτές οι μέλισσες ,που θα ξεχωριστούν για βασσίλισσες , ενώ μετά την τρίτη  ημέρα οι μέλισσες που θα γίνουν εργάτριες ,όπως και οι κηφήνες ,τρέφονται με γύρη και μέλι.Αλλά αυτές που θα γίνουν βασίλισσες, συνεχίζουν να τρέφονται με συμπυκνωμένο βασιλικό πολτό. Επομένως είναι λάθος η παραγωγή βασίλισσας από σκουλήκι μέλισσας ηληκίας 3 ημερών  μετά την εκκόλαψή του από το αυγό, γιατί αυτή θα έχει τραφεί και με γύρη και μέλι σαν προνύμφη, οπότε προκύπτουν πλάσματα,που πολύ μοιάζουν  με βασίλισσες ,χωρίς να είναι. Και η συνέχιση της τροφής τους με βασιλικό πολτό, όχι μόνο δεν αλλάζει την κατεύθυνση της εξέλιξής τους ,αλλά και την επιταχύνει. Συμπερασματικά λοιπόν ο βασιλικός πολτός είναι η πλουσιότερη τροφή και αιτία που οι βασίλισσες ολοκληρώνονται γρηγορότερα, δηλαδή οι εργάτριες αναπτύσσονται σε 21 μέρες και μόνο 16 μέρες είναι αρκετές για την έξοδο μιας βασίλισσας. Αλλά συνοπτικά και ταξινομημένα μπορεί να διατυπωθεί η όλη πληροφόρηση, σε ΗΜΕΡΕΣ ,των σταδίων  της εξέλιξής των κηφήνων, των εργατριών και των βασιλισσών, σε  κάθε μελίσσι, που γίνεται σύμφωνα με τα επόμενα:

ΣΤΑΔΙΟ

ΚΗΦΗΝΑΣ

ΕΡΓΑΤΡΙΑ

ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ

ΑΥΓΟ

3

3

3

ΠΡΟΝΥΜΦΗ (ΣΚΟΥΛΙΚΙ)

6 ½

6

5 ½

ΝΥΜΦΗ

14 ½

12

7 ½

ΣΥΝΟΛΟ

24

21

16

Στάδια  και αλλαγές στην ανάπτυξη του βασιλοκελιού:

images (6)

α) Όταν  ένα μελίσσι χάσει την βασίλισσά του (ορφάνεια).

β) Όταν προετοιμάζεται να σμηνουργήσει (φυσικός) πολλαπλασιασμός.

γ) Όταν η βασίλισσα αντικατασταθεί από τις μέλισσες, γιατί είναι αρκετά ηλικιωμένη και δεν παρέχει αρκετά τις χημικές ουσίες (φερομόνες), για την αναγνώρισή της.

Υπάρχουν ( φτιάχνονται) δυο τύποι βασιλοκελιών:

Α) Κελιά επείγουσας ανάγκης: Όταν χαθεί η βασίλισσα, χτίζονται γύρω από προνύμφες εργατριών, που επιλέγουν οι μέλισσες ,για να φτιάξουν βασίλισσες.

Β) Φυσικά βασιλοκελιά: Χτίζονται στο κάτω μέρος της κηρήθρας, στο άκρο της γονοφωλιάς, αλλά και λίγα στο κέντρο του γόνου,που αυτά  αυτά  τα  είναι κελιά αντικατάστασης της  βσσίλισσας  και χτίζονται συνήθως λίγα.

Γ)Οι βάσεις των βασιλοκελιών (βασιλοκύπελα) κατασκευάζονται από τα μελίσσια αρκετές εβδομάδες πριν τη σμηνουργία και αυτά είναι συνήθως το πρώτο ορατό σημάδι (για το μελισσοκόμο), ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει χειροποίητες, δηλ. τεχνητές βάσεις κελιών από κερί ,για βασιλοκύπελα ή πλαστικά (εμπορίου) για να χρησιμοποιηθούν από τις μέλισσες να κάνουν κελιά.

Δ) Βασιλοκύπελα με αυγά και  το  άσπρισμα των άκρων (χειλιών) του κυπέλλου, είναι το δεύτερο ορατό στάδιο της σμηνουργίας,που είναι και προειδοποίηση : παραγωγής βασιλισσών. Και όταν τοποθετηθούν και αυγά μέσα είναι πλέον πραγματικότητα, ότι το μελίσσι σκοπεύει να σμηνουργήσει. Οπότε και στο  στάδιο αυτό η κατάσταση είναι αναστρέψιμη, αν παρθούν τα κατάλληλα μέτρα.

Ε) Αναπτυσσόμενα βασιλοκελιά με προνύμφες και οι εργάτριες αποθέτουν μεγάλη ποσότητα βασιλικού πολτού στα κελιά, που η προνύμφη  επιπλέει στον άφθονο πολτό και στριφογυρνάει στο κελί που τρέφεται, ενώ οι εργάτριες μεγαλώνουν το κελί για να χωρέσει η προνύμφη, όταν ξαπλώσει σε όλο το μήκος της.

ΣΤ) Σφραγισμένα βασιλοκελιά: Αυτά γίνονται κατά το τέλος της 5ης μέρας μετά την εκκόλαψη του αυγού, δηλ. συνολικά την 8η μέρα και εξακολουθεί να τρέφεται η προνύμφη με βασιλικό πολτό, που πάντα υπάρχει σε αφθονία, τόση, και μένει και υπόλοιπο μετά την ανάπτυξη της προνύμφης, όταν το κουκούλι έχει ολοκληρωθεί. Όλα αυτά τα κουκούλια δεν περικλείουν όλη την προνύμφη, πράγμα που συμβαίνει και με τους κηφήνες και τις εργάτριες. Δηλ. καλύπτονται από τα πλάγια και στην κορυφή του βασιλοκελιού. Στο χώρο που υπάρχει ανάμεσα στις κηρήθρες και που λέγεται «διάστημα μέλισσας», επιτρέπεται να υπάρχουν μόνο βασιλοκελιά και αυτά προστατεύονται από μια χημική ουσία (φερομόνη), που αφήνει η προνύμφη για προστασία, έστω και αν εμποδίζουν τα βασιλοκελιά στην κυκλοφορία των μελισσών. Η φερομόνη όμως αυτή δεν υπάρχει στην κορυφή (της μύτης) του κελιού, που είναι κέρινη. Και γι’ αυτό μερικές φορές την καταστρέφουν οι μέλισσες και δεν το κάνουν για να διευκολύνουν την έξοδο της βασίλισσας, που δεν έχει καμιά δυσκολία να διανοίξει το κουκούλι της.Εδώ όμως να προσθέσουμε και μερικές άλλες χρήσιμες πληροφορίες,τις εξή:

 Τα βασιλοκελιά που είναι εξωτερικά σκαλιστά δηλ. ανώμαλη επιφάνεια  και οι μελισσοκόμοι τα θεωρούν καλά,ενώ όταν είναι σκουρόχρωμα αβάσιμα τα υποτιμούν.Η νέα βασίλισσα βγαίνει από το κελί της την 16η μέρα, από τη γέννηση του αυγού της στο κελί της ,κόβοντας  το κάτω άκρο του κελιού μόνη της χωρίς βοήθεια και στη συνέχεια καταβροχθίζει μέλι (ίσως και γύρη). Είναι όμως σίγουρο ότι μαθαίνει να αναζητάει τροφή. Αλλά οι βασίλισσες αρχίζουν να εκκρίνουν κάποιες ουσίες μετά την τρίτη ημέρα, οι οποίες έλκουν τις εργάτριες κοντά τους και αρχίζουν να τις γλύφουν και να τις περιποιούνται. Κινούνται συνέχεια στην περιοχή του γόνου και ψάχνουν να εξουδετερώσουν άλλες παρθένες βασίλισσες που συγκρούονται μεταξύ τους, μέχρι τελικά να επικρατήσει μία και μόνη.Γιαυτό  στο διάβα της κάνει τρύπα σε κάθε βασιλοκελί που βρίσκει και στη  συνέχεια οι μέλισσες καταστρέφουν τα τρυπημένα. Σε 3-5 ημέρες από την εκκόλαψή της η παρθένα βασίλισσα κάνει την πρώτη της κατατοπιστική πτήση  για λίγα λεπτά της ώρας .Η γονιμοποίηση γίνεται από 6-7 κηφήνες, σε 2 ή 3 πτήσεις, σε μια ή δυο μέρες, αλλά στη διαδικασία αυτή παρεμβαίνουν θετικά ή αρνητικά και οι καιρικές συνθήκες, που επιδρούν στη συνολική μελισσοκομική εξέλιξη. Να αναφέρουμε μια μόνο δυσμενή περίπτωση , πολύ επιζήμια σαν συμπέρασμα: ότι πρέπει να καταστρέφονται παρθένες βασίλισσες, που έχουν περιοριστεί για 2-3 εβδομάδες από κακοκαιρία, να κάνουν γαμήλια πτήση. Και σχετικό είναι ,ότι: παρθένες βασίλισσες σε καμμία περίπτωση δεν πρέπει να μπαίνουν σε κλουβί, να ταχυδρομούνται ή να εμποδίζονται να κάνουν πτήσεις γονιμοποίησης.Οι βασίλισσες αρχίζουν να γεννάνε 2-3 μέρες μετά την τελευταία πτήση γονιμοποίησης και όταν αρχίσει η γέννα τους δεν ισχύουν οι προηγούμενοι περιορισμοί.

Πρέπει όμως να γράψουμε λίγα ακόμα  απαραίτητα στη μελισσοκομία:

   Ι .Οι κηφήνες και ο ρόλος τους: Είναι να συμμετέχουν ισότιμα με τις βασίλισσες στην ύπαρξη και την ανάπτυξητης κοινωνίας τους που βασίζεται στη σύζευξη των κηφήνων με τις παρθένες βασίλισσες,και γιαυτό  επιβάλλεται να έχουμε τον αναγκαίο σεβασμό   σ,αυτούς. Είναι οι πατέρες της μελισσοκομίας. Ωριμάζουν αργά και γίνονται ικανοί για σύζευξη μετά τις 8-10 μέρες, από τη γέννησή τους, όταν έχουν τροφή, θερμοκρασία και καλή γενετική προέλευση. Ζουν στα άκρα της γονοφωλιάς, οι πτήσεις τους συνήθως διαρκούν 30 λεπτά της ώρας και είναι ακούραστοι στην αναζήτηση βασιλισσών. Δεν επισκέπτονται άνθη και μελισσοκομικές βοσκές. Απλά είναι επίζηλοι εραστές, καμικάζι του έρωτα, αφού μετά τη σύζευξή τους πεθαίνουν. Υπάρχουν περιοχές συγκέντρωσης των κηφήνων, μέσα στο χώρο πτήσεων του μελισσοκομείου και είναι σχεδόν οι ίδιες κάθε χρόνο.Οι  εργάτριες πετούν συνήθως σε ύψος 3-15 μέτρα από το έδαφος. Αλλά στα 6-15 μέτρα, ίσως και περισσότερα σε ύψος, καθιερώνουν χωριστές ζώνες πτήσης των μελισσών από αυτές των βασιλισσών και των κηφήνων. Και οι μελισσοτρόφοι δεν πρέπει να  μετακινούν τις βασίλισσες από τους τόπους -πυρήνες γονιμοποίησης, πριν διαπιστώσουν γέννα στις βασίλισσές τους.

ΙΙ. Αυγογέννα: Οι  βασίλισσες εναποθέτουν τα αυγά τους στο βάθος του κελιού και κολλημένα κάθετα (όρθια). Την επόμενη μέρα,  η θέση τους γίνεται λοξή και την τρίτη  μέρα οριζοντιώνονται στο κελί. Υπάρχουν περιπτώσεις, που τα αυγά τοποθετούνται κάθετα στα τοιχώματα τωνκελιών που αυτό ανησυχεί τους μελισσοκόμους, σαν ελλειπή γονιμοποίηση. Όμως δεν είναι διαπιστωμένο και μπορεί αυτό να οφείλεται σε πιεστική-    0ρμητική αυγογέννα ή σε έλλειψη χώρου στην κυψέλη για εναπόθεση των αυγών, πρόβλημα για να λυθεί από τον μελισσοκόμο.

ΙΙΙ. Τα εφόδια της βασιλοτροφίας: Είναι πολλά και διάφορα, που η αναφορά τους απομακρύνει από τα σταθερά και χρήσιμα. Άλλωστε υπάρχουν στα μελισσοκομικά καταστήματα. Μπορούμε να πούμε όμως ,ότι πρέπει να είναι εύχρηστα και αλληλοβοηθούμενα, γιατί στα τόσα χρόνια της έμπρακτης μελισσοκομίας, τα πάντα υπάρχουν στο εμπόριο που συνακολουθεί τη μελισσοκομία ,ώστε να μη   χρειάζεται να ανακαλύψουμε  τον τροχό, που υπάεχει.Η μελισσοκομία,  πλέον, έχει αποκτήσει την κάθε δυνατή τυποποίηση της και απομένει απλά να υπενθυμίσουμε κατονομαστικά ,με λίγη επεξήγηση ,τα χρειαζούμενα ως εξής:

> Κυψέλες τύπου Λάγνγκτροθ, που έχουν καθιερωθεί στο 95%

> Κυψελίδια γονιμοποίησης των 5 πλαισίων, που δουλεύουν καλά

 >Εσωτερικοί τροφοδότες, υπάρχουν στο εμπόριο δοκιμασμένου τύπου, που παρέχουν ασφάλεια και ευκολία και καλύτεροι είναι οι τροφοδότες πλαίσια για τη χρήση ζαχαροσιροπιού, κατά τα γνωστά

> Γύρη φυσική, δικής μας παραγωγής σε πλαίσια ή από τους γυρεοσυλλέκτες εισόδου κυψέλης. Όχι εισαγόμενη γύρη, από άλλες χώρες που έφεραν στην χώρα μας το 1960 τη σακκόμορφη σηψιγονία

> Κατασκευή βάσεων κελιών (βασιλοκυπέλων) με το γνωστό τρόπο του λιωμένου κεριού, της φόρμας εμβάπτυσης κ.λ.π. Αλλά με κερί καθαρό. Υπάρχουν όμως και   κατάλληλα κελιά  στο εμπόριο από πλαστικό.          >  Υπάρχει και η συσκευή Ζέντερ,που αποδίδει καλά

>Ξύλινες βάσεις των κελιών και πηχάκια για ανάρτησής  των βασιλοκυττάρων στις κυψέλες εκτροφής και επώασης

> Βάσεις υπερυψωμένης τοποθέτησης των  κυψελιδίων γονιμοποίησης με τον πιο προσιτό τρόπο κατά περίπτωση  (προσωπική λύση για τους ευφάνταστους μελισσοκόμους)

> Εργαλεία μπολιάσματος, όπως βελονάκι μεταλλικό ή οδοντογλυφίδα κατάλληλα διαμορφωμένη για τη μεταφορά του μπολιάσματος από την κηρήθρα στα βασιλοκύπελα.

> Κουβιά βασιλισσών με συρμάτινο πλέγμα, που επιτρέπουν την τροφοδοσία από τις μέλισσες, των βασιλισσών, αλλά και την αποτροπή της συμπλοκής μεταξύ τους.

 >  Συρμάτινο κλουβί εγκλωβισμού πλαισιοκηρήθρας,με την άριστη βασίλισσα, για να αποκτήσουμε αυγά ,που μόλις εκκολάφθηκαν ,για το μπόλιασμαΌμως από την άριστη βασίλισσα.Και  αυτό το μπόλιασμα θα γίνει  την τρίτη   ημέρα,που γίνεται η εκκόλαψη του αυγού και το σκουλίκι είναι 24  το πολύ ωρών,που μόλις διακρίνεται στον ομοιόχρωμο πολτό που επιπλέι.Και  αυτά   είναι τα  κατάλληλα για μπόλιασμα.Και αυτά εντοπίζονται εύκολα,σε πλαίσιο με αυγογέννα , μετά τα αυγά, στα πρώτα χυλωμένα  κελιά. Αλλά το πλαίσιο που θα τοποθετηθεί στη συρμάτινη πλαισιοθήκη μαζί με την άριστη βασίλισσα και στην κυψέλη της, από πριν πρέπει να επιλεχθεί,να είναι σκουρόχρωμο και να μείνει κοντά στη γονοφωλιά για λίγες μέρες πριν την χρήση τ0υ.Έτσι  θα γίνει δεκτό από την άριστη βασίλισσα για να  να δώσει αυγογέννα ,όταν τοποθετηθεί στο κέντρο της γονοφωλιάς. της.

> Μελίσσι επίλεκτο με πολλές νέες μέλισσες, καλά ταγισμένο για παραγωγή βασιλικού πολτού. 

>Αντί του πιο πάνω συρμάτινου πλαισίου, που θα κλειστεί η άριστη βασίλισσα, για να δώσει την αυγογέννα της για εμβολιασμό προνυμφών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κυψέλη, που θα μοιραστεί σε χωρίσματα, διαστάσεων πλαισίου ,με κόντρα πλακέ συρταρωτά σε κάθετες σχισμές, στα πλαϊνά κάποιας  κυψέλης. Αλλά και το καπάκι χωριστά για κάθε κυψελοθήκη, για αυτοτελή διαχείριση στα μπόλια του κάθε χωρίσματος.

to melissi.wordpress. com

(Επιλεκτική απόδοση από συνδυαστική μελέτη,   25/11/2013))

Advertisements