Είναι το  σύνολο  των  διεργασιών που κάποιες δεν   φαίνονται μέσα  στην  κυψέλη,αλλά  και  έξω,που  καταλήγουν  σε  αποχώρηση  ενός  τμήματος  μελισσιού ,που  εγκαταλείπει  την  κυψέλη του και  λέγεται  αφεσμός ,  που  καταλήγει σε  εγκατάσταση   άλλου   μέρους και  αποτελεί    πλέον χωριστό  μελίσσι.

Αυτή   η  διαδικασία  προσφέρει  πολλαπλασιασμό  των μελισσιών  στο  φυσικό  περιβάλλον,αλλά  είναι   ζημειογόνα   για   το μελισσοκομείο , που  το χειρίζεται   ο  μελισσοκόμος ,ο  οποίος φροντίζει  να   αποφεύγει  με   ματαίωση   ή  σύλληψη  αυτών     των  αφεσμών  και  την  επαναφορά  τους  στο  μελισσοκομείο  του.

Οι  κύριοι  παράγοντες που προκαλούν  τη    σμηνουργία είναι:

1.Η  έλλειψη ενημέρωσης για  το  πρόβλημα ή  χαλαρότητα  του  μελισσοκόμου  για  την  απώλεια  μελισσοκομικού  κεφαλαίου

2.Ο συνοστισμός από  την   αύξηση    του  πληθυσμού  στην  κυψέλη

3.Η ηλικία  της  βασίλισσας που  δεν  είναι   ενός   χρόνου

4.Η μείωση  του  ανοιχτού  γόνου ,που   οι παραμάνες (ταγίστρες) μέλισσες  δεν  έχουν  πού  να  διαθέσουν  το  βασιλικό  πολτό που  παράγουν

5. Απουσία  νεκταροέκκρισης  στο  φυσικό περιβάλλον

6. Υπερθέρμανση  της   κυψέλης  από   ακατάλληλη  τοποθέτηση

7.Γενικοί  παράγοντες,όπως :Σμηνουριάρικη ράτσα   μελισσών και  άλλες  διαφοροποιήσεις,όπως Σμηνουριάρικη  εποχή Απρίλη,Μάη ,Ιούνη που  για  τις  βορειότερες  περιοχές είναι  μήνες σμηνουργίας   και σχετίζονται  με  τις  μελισσοτροφές.

Η αναχώρηση  τμήματος   μελισσιού  από  τη  φωλιά  του  είναι   το φανερό   δείγμα  της   σμηνουργίας .  Και έχει  αρχίσει  μερικές  μέρες  πριν,που  η  βασίλισσα κάτω  από  συνθήκες συνοδεύεται  από  μερικές 10-12  εργάτριες και  την εποχή  της  σμηνουργίας  αυξάνονται μέχρι   και   22.

Η βασίλισσα   αναγκάζεται    να  καταναλώσει  ποσότητες  βασιλικού  πολτού και  να   γεννάει πολλά  αυγά μέχρι   τη  στιγμή που  θα  αποθέσει στα   βασιλικά  κελιά  που  άλλες  μέλισσες  έχουν κτίσει στις  άκρες  της  κηρήθρας.

Και μετά  την  εκκόλαψη  των αυγών στα  βασιλικά  κελιά οι   λάρβες  θα  εξελιχθούν  σε  βασίλισσες με   τάγισμα από  τις  παραμάνες μέλισσες, με   άφθονο  βασιλικό  πολτό και  η  συμπεριφορά των   μελισσών απέναντι   στη  βασίλισσα  έχει  αλλάξει    εντελώς,που δεν  την  αφήνουν σε  ησυχία,δεν  την  περιποιούνται όπως  πριν,δεν  την  ταγίζουν με  τον  ίδιο  ρυθμό,αλλά  και  την  καταδιώκουν που  χάνει  βάρος και  την  υποχρεώνουν  μετά  από  λίγες  μέρες  να  πετάξει, που παράλληλα  επικρατεί απραξία    στο  μελίσσι.

Έχει  σταματίσει και  το χτίσιμο  των  κηρηθρών,όπως και  το  καθάρισμα  και  η  περιποίηση  του  γόνου,οι  περισσότερες  μέλισσες    διακόπτουν το  πέταγμα για  συλλογή τροφής και αυτές  που  επιστρέφουν  με  τροφές  δεν  βρίσκουν   υποδοχή εναπόθεσης , ενώ  κάποιες μέλισσες  μετατρέπονται  σε  ανιχνεύτριες για   καταφύγιο  στις   γύρω  περιοχές,που  όταν  ανακαλύπτουν κατάλληλη θέση επιστρέφουν  στην  κυψέλη και  με  μικρό    χωρό μεταφέρουν  κάποιες  παρατηρήσεις σχετικά  με  την  απόσταση και  την  κατεύθυνσης της    τοποθεσίας  που  βρέθηκε πηγή  τροφής.

Η στιγμή αναχώρησης  του  σμήνους  έρχεται μετά  το  σφράγισμα  των  βασιλικών  κελιών ,δηλαδή  8-9 μέρες  μετά  την  εναπόθεση των  αυγών   και  περίπου  7  μέρες  πριν  την  εκκόλαψη των  βασιλισσών .Πρέπει και  ο  καιρός  να  είναι ευνοϊκός  με  ηλιοφάνεια,καλή   θερμοκρασία χωρίς δυνατό  αέρα.

Ένας μεγάλος  αριθμός  μελισσών 20-30% έχει  ήδη  γεμίσει τον  πρόλοβό  τους  με  μέλι, του   οποίου  η  πυκνότητα σε  ζάχαρα  έχει αυξηθεί από  40%  συνήθως  στο  70%.Το τελικό  σύνθημα  της  αναχώρησης  δίνεται από  τις  ανιχνεύτριες  μέλισσες σε  εκτέλεσεση   χαρακτηριστικών  χορού,που  την  παραγωγή  των  ήχων  ακούει    ανθρώπινο  αυτί.

Αυτές  οι  ίδιες  μέλισσες   διαγράφουν  ζικ-ζακ   διαδρομές στη   μάζα   των  μελισσών  και  τις  παρακινούν  να χορέψουν  όλες  μαζί.Ο αριθμός  των  χορευτριών  αυξάνεται συνεχώς  και  γενικεύεται η  κινητικότητα.Οι  μέλισσες κοντά  στη  σανίδα  πτήσης βγαίνουν  για  λίγο έξω και  σχηματίζουν  το  λεγόμενο   γένι στο  μπροστινό  , ξαναμπαίνουν   μέσα και  μετά  το  σμήνος ξεχύνεται από  την  είσοδο  της  φωλιάς   προς τα  έξω συμπαρασύροντας  και  τη  βασίλισσα και   σε  περίπτωση  που  δεν  ακολουθεί  την  εξαναγκάζουν οι  μέλισσες ,που  χωρίς  βασίλισσα   δεν  είναι  δυνατή   η  επιβίωση  του   σμήνους

.Σε λίγα λεπτά το  σμήνος εγκαθίσταται  σε  ένα  κλαδί    του  δένδρου,θάμνου  ή  άλλου  σημείου, που  από  πριν είχαν  επιλέξει  οι  χορεύτριες και  θα  σχηματίσουν  το  τσαμπί που  όλοι  σχεδόν  γνωρίζουμε και  αυτό  δεν  αποτελεί  μία άτακτη  μάζα μελισσών  , αλλά με συγκεκριμένη  δομή που  εξωτερικά  είναι φλοιός πάχους  περίπου   3  μελισσών μεγαλυτέρων  ηλικιών που ανανεώνεται συνεχώς  από  άλλες  μέλισσες την  ίδιας  ηλικίας .Και  ένα  άνοιγμα   αποτελεί  είσοδο των  μελισσών  προς  το  εσωτερικό  του   τσαμπιού ,που  μέλισσες  μικρότερης  ηλικίας σχηματίζουν  αλυσίδες  και  διακλαδώσεις προς  όλα  τα  σημεία αφήνοντας  διαδρόμους    για  απρόσκοπτη  διέλευση  των  μελισσών που  κινούνται σ,αυτό.

Ο  αριθμός των  μελισσών  που  φεύγει από  το  μητρικό μελίσσι ανέρχεται  σε  50 μέχρι  και  90 %   του συνόλου και  αποτελείται  από  μέλισσες όλων  των   ηλικιών, που  είναι  σε  θέση  να  πετάξουν.

Στη  θέση  αυτή    πάνω  στο  κλαδί θα παραμείνει  το  σμήνος μόνο  μερικές  ώρες και  αυτό  είναι  κανόνας.Και πάλι  οι  ανιχνεύτριες  θα  ξαναψάξουν για  να  βρούν  την  τελική  θέση  εγκατάστασης του  μελισσιού, που  μπορεί  να  είναι  μία  κουφάλα   σε  δέντρο,σπηλιά,κυψέλη που  τοποθετήσαμε  σε  ένα  σημείο.Από  τις  πολ λές  που  με  ενθουσιασμό  την  αποδέχονται  εκεί  θα   αρχίσει  την  ωοτοκία  και  την  ανάπτυξή  του.

Στο  μητρικό  μελίσσι υπάρχει    το  μελισσοκομικό  δυναμικό  που  απόμεινε, με  γόνο και  βασιλικά  κελιά,θα  εκκολαφθούν  βασίλισσες,μπορεί  να  προκύψουν  και  παραπούλια δηλαδή  μικρά  μελίσσια   που  θα   γίνουν  και  δευτερεύοντες  αφεσμοί. Όμως   είναι  δύσκολο  να   επιβιώσουν..Και   οι  βασίλισσες που  προέκυψαν  στο   αρχικό μελίσσι  ,θα   αλληλοεξοντωθούν ,που  μία  θα   επικρατήσει  για  να    επιβιώσει  το  μελίσσι  προς  την  ανάπτυξη ,αν    μπορέσει  και  με  τη  βοήθεια  πάντα  του   έμπειρου  μελισσοκόμου  του

Οι επιπτώσεις για  το  μελισσοκόμο  από  τη  σμηνουργία:

Το μελίσσι που    φεύγει αποτελείται από  το   50 έως  το  90% του   συνόλου  των  μελισσών και  γαυτό  που  μένει   είναι δύσκολη  η  ανάπτυξη για  να  ικανοποιήσει  τις  προσδοκίες   του  μελισσοκόμου. Ετσι  ο  μελισσοκόμος  πρέπει  να    αποφεύγει  τις   σμηνουργίες  που  είναι  φθορά  του  μελισσοκομείου του  και  αυτό  γίνεται  με   προληπτικά  μέτρα της  εκδήλωσής  της,με  καταστολή της  σμηνουργίας και  με  σύλληψη  των  αφεσμών.

Για  την  πρόληψη της   σμηνουργίας  πρέπει    να  έχει  νέες  βασίλισσες και  αυτό   σημαίνει   να   ανανεώνει  τις  βασίλισσες του  μελισσοκομείου   στην  αρχή  του   δεύτερου   φθινόπωρου    της  ζωής τους   (υπάρχουν  σχετικές  αναρτήσει   στην  ιστοσελίδα  μας).

Όμως πρέπει  να   αυξάνεται  με  επιμέλεια   και  ο  χώρος  του μελισσιού ,που  προσθέτουμε άκτιστα   φύλλα  κηρήθρας ,1  ή  2   σε  κάθε   πάτωμα και  όταν   δεν  είναι  καλή   η  νεκταροέκκριση προσθέτουμε  άδειες   κτισμένες  κηρήθρες μεταξύ  των  πλαισίων  της  γονοφωλιάς ,ακόμη  και ανάμεσα  στα  πλαίσια  του  γόνου  της  γονοφωλιάς.

Να  μειώνουμε  τη   θερμοκρασία  των  κυψελών με  στενό    άνοιγμα  αερισμού  μεταξύ κυψέλης  και  καπακιού βάζοντας  λεπτά  εμπόδια για  να  προκύψει  στενός  αρμός  αερισμού.

Και   να  αλλάζουμε  τις  θέσεις  αδύνατων  μελισσιών  με   δυνατά,που  αυτό συγκρατεί  τις  σμηνουργίες των  δυνατών και δυναμώνει  τα  αδύνατα.

Επίσης  μπορούμε  να  εφαρμώσουμε  τεχνητούς  αφεσμούς που  σημαίνει  χωρισμό  στα  δυνατά  μελίσσια με  πληθυσμό  και  γόνο και  αν   δεν  έχουμε   διαθέσιμη  βασίλισσα  το  δυνατό  μελίσσι   θα  κάνει  δική  του  βασίλισσα αν   φροντίσαμε  να   του δώσουμε  αρχόμενο  γόνο σε   κατάλληλο  πλαίσιο  με  κατάλληλη παρακολούθηση.

Η καταστολή της  σμηνουργίας   γίνεται με  την  καταστροφή  όλων  των  βασιλικών  κελιών, άλλά  με  καλό  ψάξιμο   και   πριν  σφραγιστούν  τα  κελιά  και  αυτή  η  καταστροφή πρέπει   να  επαναλαμβάνεται  κάθε   7 ημέρες.

ΠΗΓΗ:  Μελισσοκομική  Επιθεώρηση Απριλίου 1997 , Σελίδες  181-186

ΑΝΑΡΤΗΣΗ:22/9/2016   tomelissi.wordpress.c0m  ,t.voliotis

Advertisements